Bakır Data Ürünleri

Bakır Data Kablolamada Kategori, Ekranlama ve Sonlandırma

Bakır data kablolama, ofis ve bina içi ağların omurgasını oluşturur. Data kablolama projelerinde kullanılan bileşenler kategori, ekranlama ve yangın davranışı bakımından birbiriyle uyumlu seçilmelidir. Bir bakır kanal; kat dağıtım panelinden çalışma alanı prizine uzanan kalıcı hat (solid iletkenli kablo, patch panel ve keystone jack) ile iki uçtaki esnek patch cordlardan meydana gelir. Standartlar kanalın toplam uzunluğunu 100 metreyle sınırlar: 90 metre kalıcı hat, 10 metre patch cord. Bu sınır, sinyal zayıflaması nedeniyle esnetilemez; aşıldığında hat sertifikasyondan geçmez.

Kategori seçimi hattın taşıyacağı frekansı belirler. Cat6 250 MHz ile 1 Gigabit Ethernet'in standardıdır ve 55 metreye kadar 10 Gigabit'i destekler. Cat6A 500 MHz bant genişliği sunar, 100 metrenin tamamında 10 Gigabit taşır ve komşu kablolar arasındaki girişimi (alien crosstalk) kontrol eden daha kalın bir yapıya sahiptir. Cat7 S/FTP'de her çift ayrı ayrı ekranlanır ve kablo genel bir ekranla sarılır; endüstriyel tesisler ile yüksek girişimli ortamlar için tasarlanmıştır. Kategori kabloyla sınırlı değildir: jack, priz ve patch panel de aynı sınıfta olmalıdır.

Ekranlama kararı ortama göre verilir. U/UTP (ekransız) yapı, ofis gibi normal elektromanyetik ortamlarda yeterlidir; montajı kolay, maliyeti düşüktür ve topraklama gerektirmez. F/UTP kabloda çiftlerin üzerinde tek bir folyo ekran bulunur ve dış girişimi bastırır. S/FTP'de ise her çift folyoyla, kablonun tamamı örgü ekranla sarılır. Ekranlı sistemlerde ekranın uçtan uca sürekliliği ve doğru topraklaması şarttır; yarım kalan bir ekran, ekransız kablodan daha kötü sonuç verebilir.

Kalıcı hatta solid (tek telli) iletken, patch cordlarda ise stranded (çok telli) iletken kullanılır. Solid iletken düşük dirençle uzun mesafede daha iyi performans verirken, stranded iletken tekrar tekrar bükülmeye dayanır. Bu nedenle kanal içine patch cord kablosu çekilmez, rack içine de solid kablodan patch cord yapılmaz. Yatay kablolarda tipik iletken kalınlığı 23 AWG, patch cordlarda 24 AWG'dir.

PoE (Power over Ethernet) yaygınlaştıkça kablo seçiminde ısı yönetimi öne çıktı. IP kamera, access point ve IP telefon besleyen hatlarda akım kablo demeti içinde ısınmaya yol açar; sıcaklık arttıkça iletken direnci ve sinyal zayıflaması yükselir. Yoğun PoE kullanılan projelerde daha kalın iletken (23 AWG), daha az sayıda kablodan oluşan demetler ve iyi havalandırılan kanal güzergâhları tercih edilir. Cat6A kablolar bu koşullarda hem termal hem performans açısından daha güvenli bir marjla çalışır.

Sonlandırma kalitesi, kablonun kalitesi kadar belirleyicidir. Keystone jack veya patch panel sonlandırmasında çiftlerin açılma (untwist) mesafesi ne kadar uzun olursa NEXT değeri o kadar bozulur; standart bu mesafeyi 13 mm ile sınırlar. Toolless jack'ler alet gerektirmeden hızlı sonlandırma sağlarken, 110 IDC panellerde punch down aleti kullanılır. Kurulum sonrası kanal testi (Fluke benzeri cihazlarla) yapılması, hem garanti hem de arıza tespiti açısından önerilir.

Bakır kablolama hakkında sık sorulanlar

Cat6 mı Cat6A mı almalıyım?

Mevcut ihtiyaç 1 Gigabit ise Cat6 yeterlidir. Ancak kablolama 15-20 yıl kullanılan bir altyapıdır ve sonradan değiştirmek duvar/kanal işçiliği gerektirir. Yeni kurulumlarda, özellikle 10 Gigabit'e geçiş ihtimali veya yoğun PoE kullanımı varsa Cat6A tercih edilir.

Patch cord neden solid kablodan yapılmaz?

Patch cordlar sürekli takılıp çıkarılır ve bükülür. Solid (tek telli) iletken tekrarlanan bükülmede kırılır. Patch cordlarda bu yüzden stranded (çok telli) iletken kullanılır; buna karşılık stranded iletkenin zayıflaması daha yüksek olduğu için kalıcı hatta kullanılmaz.

Ekranlı (FTP/STP) kablo gerekli mi?

Normal ofis ortamında U/UTP yeterlidir. Yüksek gerilim hatlarına paralel güzergâh, endüstriyel makine ortamı, hastane görüntüleme odaları veya kablo yoğunluğunun çok yüksek olduğu veri merkezi rafları ekranlı kabloyu gerektirir. Ekranlı sistem seçildiyse uçtan uca ekran sürekliliği ve topraklama zorunludur.

PoE kullanımı kablo seçimini nasıl etkiler?

PoE ile taşınan akım kablo demetinde ısınma yaratır ve sıcaklık arttıkça sinyal zayıflaması yükselir. Yoğun PoE'li projelerde 23 AWG gibi daha kalın iletkenli kablolar, daha küçük demetler ve havalandırılan güzergâhlar tercih edilir. Cat6A bu koşullarda daha geniş bir güvenlik marjı sunar.

Kurulum sonrası test şart mı?

Sistem garantisi ve sağlıklı devreye alma için kanal testi önerilir. Test; zayıflama, NEXT, return loss ve uzunluk gibi parametreleri ölçerek hattın hedeflenen kategoriyi gerçekten karşılayıp karşılamadığını belgeler. Sonlandırma hataları çoğunlukla ancak testte ortaya çıkar.

Data kablolamada hangi bileşenler aynı sınıfta olmalı?

Kanal sertifikasyonu bileşenlerin en zayıfına göre verilir. Bu nedenle kablo, keystone jack, patch panel ve patch cordun tamamı hedeflenen kategoride (ör. Cat6A) olmalıdır. Cat6A kabloya Cat6 jack takıldığında hat Cat6 sınıfında değerlendirilir.